Сай дег чура дикагIдола дешаш
Хьа а ийца, илли яьздир аз.
Сахиллалца ваьгIар илли яьздеш,
Бакъда, чаккхе йоацаш дисар из.
Сайна мел ховр иллеца аз дийцар,
Деррига сай хьаькъал, безам, низ
ДIабелар аз иллена. ХIаьта а
Цхьаккха чаккхе йоацаш дисар из.
Вах тха юрта хьаькъал кIоарга дола
Воккха саг. Из волча вахар со.
Хаьттар сога цу воккхача саго:
«Сенах дар из илли,
Яьзде веннар хьо?»
Къоаночунна жоп луш аьлар аз:
«Даьхе ювца со иллеца гIертар.
ДIахайташ, сай боча йолга из,
Хьамсара из йолга хайта гIертар».
«Даьхе ях Iа? Из харцахьа дац.
Даьхенах вай иллеш даха деза.
Даьхе хIаране цаI мара яц.
Нана санна, цаI мара из яц…
Из мел боча я а дувца деза…
Амма, хьона цхьаькха деза ха:
Даьхе хила еза Iоажал йоацаш!
Цудухьа из хьай илли а Iа
Дита цхьаккха тайпа чаккхе йоацаш!»
Довкъаша дIакъайлабаьккхар малх.
Ди дIакъайладаьлар цунца цхьана.
Саготонех диза из ди дар,
ГIозал, гIайгIа шийца йолаш дар из.
Ди дIадодар. ТIехьакхайкар со,
Из дIадаха сих ца далар дехаш.
Чакхдаланза дукха дисад са,
Дукха дисад кхы а хьаде дезаш.
Амма, юхахьажанзар са ди,
Боадоно дIахьулдир дуне деррига…
Ди дацар дIадахар – доттагI вар,
Кхы хургвоаца хьамсара са доттагI…
Нана, вахар баьде хиннад хьа,
Сийрда дуне ца гуш лийннай хьо,
ХIанз мукъагI хьаделла бIаргаш хьай,
Хьайга фу йоах хьажа воIо хьай.
Шергар-шерга, денгар-денга бала
Хиннаб хьога, лееш массане,
ЗIанарашца йийхка лелаяьй хьо,
Баьддерзадеш сийрда ер дуне.
Маро хьона, берзо мо гобоахар,
Кач а ухаш, хьога бала бахьар цо,
Болат мо хьа чIоагIа хила езар,
Ловргдолаш цун бийнаш,
Дола жIовнаш мо.
Маро жожагIате лоаттайора,
Кхы тIа Iаткъаш Iадаташ а дар,
Шоаттади Iа чIоагIа лорадора –
ХIамах кулг дIатохар хьарам дар.
КIерамаш а доагадора Iа,
Ламазаш а дора Iа цахаддаш,
Хьо ма теша хьалхалаттарех,
Оапаш бувцаш хье Iехаечарех.
ГIабаш дохаде хьа торо я,
ГIоза никъ Октябро бийлаб вайна,
ГIоза вахар кхолла аьттув болаш я
Кхалсаг, вай лоамашка яь, хьалкхийна.
Дукха дийлха бIаргаш хьай хьаделла,
БIаьсти яьннай вай – социализм,
Гой, хьа йиIиг, кинижкаш тIа ягIа,
Деша гIерташ къахьегаш я из.
Болхлошта юкъе гу сона хьо а,
Массанеца нийсса бокъо йолаш,
ГIозалах дог диза да са тахан,
Гуш хьо, хьай иразагахьа йодаш.
Къайладаьха лоаман бовхьаш лоа уллача,
Кура бIалгIа хинна латт ког-сиха хьагI,
Лакхехьа, готувсаш гу бIарг-сийрда аьрзи,
Лорадеш шоай доазув, лораеш шоай яхь.
Са воI санна къона, са да санна къаьна
Я хьо, са ДаьгIасте, со кхеваь са мохк.
Хоза я хьо, Даьхе, дена нускал санна,
Дега боча я хьо, Даьхе, нана санна,
Ма довзалда цIаккха хьона тIема дохк.
Гаьнарча мехкара, укх окопашкара
Дог хьогахьа лест са, са хьамсара мохк,
Хьа ког-сиха хьагIарч, хьа бIарг-сийрда аьрзеш
Да тхо, хьоаме Даьхе, тха хьамсара мохк.
Ма тешалахь, Даьхе, тхо кIаьдденнад оале,
ЭгIазлонах диза да хIаране дог.
Тхох цаI дийна хуле, хьа доазон тIа оаха,
Фашисташка хьатIа боаккхийтаргбац ког.
ТIом сецача, аьшкан кий тIа корта билле,
ДIатхьайсача, гIанахь цIенгахьа со верз.
Вода со лоамашка шийла шовда долча
Бицлу сона ер тIом, дицлу сона герз.
Вода лоаман бовхьаш хьулдаь лоа уллача:
Кура бIалгIа хинна латт укхаза хьагI,
Лакхехьа, готувсаш гу бIарг-сийрда аьрзи,
Лораду цар доазув, лораю цар яхь.
Чурташ дукха дагIа юрта кашамашка.
Да латт виIий цу каша тIа гIайгIа еш.
Дукха шераш да из да укхаза уха,
Дукха шераш да из да ший воIах велха.
– ХIана висав со – хьа да, сай воIал тIехьа?
Цу хаттара жоп луц сона сигленаша.
ХIана хазац хьона, са воI, ер са велхар?
ХIана хазац хьона, са воI, ер са бала?
Дошдоацараш дукха да, воI, укх дунен тIа,
Хьона дийзача, Iа лийрхIача дунен тIа.
Вар хьо массаза а велакъежаш,
Денна-бусса хьай кинижкаш дешаш.
Цхьаккха хIаман бIукъожбацар Iа,
Цхьаь хьунагIа чарахье а ухар,
Оакхарех ца кхераш, майра хулар.
Тахан из деррига доацаш да.
Лечкъаш ухар хьо хьай езар йолча,
Тахан из а лечкъаш ух хьо волча
Хьа каша тIа. Цунна а да хала,
Сесаг йоацаш – жеро йоацаш хила.
Цу хIаманна бехке бар ба тIом,
ЧIоагIа хала, къиза хинна тIом.
Са воI, тахан хьо дийна а волаш,
Укх хьа каша улаш балар-кх тIом.
Даьхенна гаьна долаш,
Формах воай курал еш,
Даьхенна дувнаш дуаш,
Дар вай шиъ гIулакх деш.
Йувцар Iа, хьадагалувцаш,
Эдала тIалгIений гIар,
ГIайгIане ашараш цар,
Цигара сатийна сайренаш.
Цхьабакъда, ха-м хаьхка йодар –
ГIозала ди гарга да.
Юххера цIенах вай кхийтар:
Дог иразах диза да.
ХIанз кхетаду-кх вай уж дешаш:
«Хьамсарча хьай Даьхен мах».
Хьа мехка – Эдала мух,
Са мехка – лоамара шовдаш,
Шиннахьа – дог-цIена нах.
Вахар дац, Даьхенца доацар,
Даьхенна Iа дIалургдоацар,
Ираз дац хьай мехка мара.
Латтар вай шиъ, дагардувцаш,
Латтар вай шиъ, дувнаш дуаш:
Хургбац из дув, теш со, къаьра.
Зовне иллеш даха,
ПаргIатта гIа баха
Ловш йола са нана,
Iуррехьа хьалгIоттар,
Ара йIайха яле,
Ара шийла яле,
БIа ца къожабеш, из
Шовдан хи да йодар.
КIудал, дIакIалхьекхе,
Шовдан хих цо йузар,
ТIаккха из балам тIа
Оттайора ший,
Наькъа такильга тIа
ГIолла из чуйоагIар…
ЧIогIа чаме хулар
Нанас дена хий!
Бера хана денз-хьа
Из хий мелаш кхийр со.
Заман йIоахала аз
Кхетадаьр цаI да:
Нанас ший кулгаца
Хьакховдабаь кхача
Чаме хинна ца Iеш,
Дарбане а ба.
Воккхахинна, новкъа
Вала со кечвелча
Нанас аьлар сога,
Сона хьехар деш:
– ВоI, аз хьайга яхар
Дикка кхетаделахь,
Дег чу леладелахь,
ЦIаккха диц ца деш.
Укх дунен тIа лелаш
Хьона дукха гургда,
Iамаш, хи тоатольгаш,
Эймеш, дода хиш,
Цхьабакъда, Iа шовда
Мелалахь массаза,
ЦIаккха ма малалахь
Шовдан доаца хиш.
Шовдан хий массаза
Дарбане да-хьона,
Сина а дегIа а
Низ тергба цу хис.
Укх дунен тIа кхы дац
Диста шовдан хица.
Массаза из халахь,
Диц ма делахь из!
Даьхен наькъаш техкаш
Гаьна, дукха лийннав,
Аз ца молаш нагахь
Хий а дисадац,
Цхьабакъда, сай нанас
Кудалашца кхихьа
Шовдан хий мо чаме
Хий кхы меннадац.
Латт со, ши никъ къасттача Iоэтта,
ГIулакх сай никъ харжа безаш да.
Уйлаш кхест са кер чу, михьаръяьнна,
Даггара детталуш дог а да.
ТIонаькъа тIа гIолла чоагIа сиха
Лел машенаш, царна могаргда
Миччахьа хьо кхоачаве, хьа ваха
Веззача дIакхоача а вергва.
Хин бердаш тIа гIолла, маьлхе къега
Аьшка-никъ а чаккхе йоацаш ба.
ДIавугаргва хьо моллагIча мехка,
Хьона хало ца еш вугаргва.
Комсий беш я йоккха. Цига гIолла
Дода наькъа такильг да хьагуш.
Зиза теха латтача цу беша
Атта да са даха, кIаьд ца луш.
ХIаьта а да цхьаькха наькъа такильг,
ХIанззалца из наха довзаш дац,
Таханарча дийнахьа цу наькъа
Такильга тIа цхьаккха ваьннавац.
Из такильг да сона дагадоаллар,
Цу наькъа тIа вала сона лов.
Цунца дувзаде гIерт со сай вахар,
Къонахчунга из никъ хоза тов.
Се цо мича вугаргва хац сона,
Фу хургда а хац. Цхьабакъда, аз се
Лакхаленга кхачарга сатувс.
Цу новкъа гIоргва со, фух хуле а,
ХIана аьлча, ховш да: къувса дезе
Къонахчо ший кхелаца а къувс.